Lentes.

Parecera que us lentes non poden ter moita historia. Son un artiluxio que poes delantre dos ollos, ben amarradíos ás orellas, para ver mellor. Pero us lentes poden ter moita historia. Us lentes como estos da imaxe, que rompín vai ven de anos nun Conciertu pola Oficialidá fendo us pogos con Dixebra.

Romper us lentes pode parecer un problema extrictamente económico. Úa putada como colquera outra. Un rompe us lentes e ten que mercar outros. Un rompe us lentes e ábrese, de golpe, todas as rupturas que soporta el alma. Un rompe us lentes e de sútaque descubre que vai rompéndoselle a vida a pouco e a pouco. Que a vida pasa e todo esbarrumba. Un rompe us lentes e ten amigos que recollen os lentes e recóllenlo a un mesmo. Que recollen os lentes e guárdanlos durante... cinco anos? para poerchos delantre nos bos momentos, para que los volvas pisar nos bos momentos. Para recordar que os bos momentos suceden aos malos, sempre.

E os bos momentos chegan, e non sólo nel que se poden chamar éxitos (nunca me acabou de prestar el idea del éxito, necesariamente vencellada á idea del fracaso), senón nel que é un mesmo, nel que ún sinte, el que un construi na súa vida. E os momentos poden ser bos, malos ou, ás máis das veces, navegar entre lo bon e lo malo; pero sobre todo un é un mellor momento, porque asume as cousas doutro xeito ben distinto.

E se un recorda aos amigos nos malos momentos, e, lo que é máis importante, se os amigos recórdanlo a un nos malos momentos, non está de máis acordarse nos bos momentos dos amigos e agradecer que estean aí. Tampouco está de máis recordar os malos momentos nos bos momentos e recordar que, como diz a mía mai, todo ten solución agás a morte. Razón pola que esos lentes rotos colgan enriba da mesía de noite, para non esqueicelo.

  

Fuck de Police?

Pois aí vamos, a falar de lo máis incómodo, a meter el dido na mancadura e fer amigos.

Se el movemento soberanista asturiano quer ofertar un discurso que verdadeiramente xenere movemento político en Asturias, se de verdade queremos fer política real e non quedarnos nos discursos fáciles dos anti, temos que ser consecontes e poer enriba da mesa todo el que pode afectar al noso país e todo el que se supón que queremos xestionar. E temos que xerar un discurso que non seña marciano nin allén á nosa sociedade. Esto é, como dicíamos condo falábamos de autonomismo, é moi guapo falar de da República Asturiana, Socialista e Soberana, pero temos que ter en conta como é a sociedade asturiana e entender que non imos construir socialismo nin un discurso soberanista sen avanzar primeiro nos discursos sociales máis básicos e nel autonomismo. Del mesmo xeito, haberá quen cuestione a existencia dos corpos de seguridade/corpos represivos del Estado, pero, imos ser claros, un programa soberanista que prantiara á sociedade asturiana con estos termos «queremos eliminar colquera forma de Policía» sería entendido pola nosa xente, non sen razón, como úa marcianada hippy allea por completo á nosa realidade. E é que condo á vecía del 5^o tán maltratándola, por poer un caso entre outros moitos, quédannos dúas opciois, ou chamar á Policía ou subir con un machete, e como dende esta páxina non imos chamar al linchamento nin aos motines sistemáticos, pois imos asumir que a Policía forma parte da nosa sociedade (servidor non cree na bondade intrínseca del ser humano, como non cree que nos próximos 500 anos seña factible úa sociedade completamente educada na que a violencia non teña cabida).

Claro, que non parece nada viable tampouco que Asturias vaia convertirse nos próximos 20 anos núa República (nin moito menos núa República Socialista), pero eso non quita para fer un discurso soberanista, hoi, nel século XXI, para el século XXI, coas posibilidades que temos, que pode que non señan as mellores, pero son as que temos.

Vai us anos apareceu en escena a Policía Autonómica, que, daquela, parece que levantou un sutil (e non moi intelixente) entusiasmo en delos compañeiros. Recordo a primeira vez que vin a aquelos uniformados que un compañeiro comentou «por que levan a bandeira de España tamén se é el autonómica?», a lo que outro lle respondeu que non era «a bandeira de España», era el logo que levan nel brazo a Policía Nacional española, porque aquelos señores formaban parte del Corpo Nacional de Policía del Reino de España, pero que, según el artigo 20 del Estatuto, «a Comunidade Autónoma pode convir col Estado el adscripción de unidades del Corpo Nacional de Policía», neste caso á Consellería de Xustica (que daquela levaba Francisco Fernández Valledor). Porque algún xa veía úa sorte de Mossos d’Esquadra asturianos. Necesitámoslos? Eu creo que non, e hoi é úa reivindicación que caeu del discurso soberanista, pero houbo un tempo nel que non era tan raro ouguir falar dúa hipotética Xendarmería Asturiana (el nome non era del todo afortunado). Que ben, que falo del Pleistoceno, que eso xa non lle importa a naide... Pero aí lo deixo.

Arriba, Policía Autonómica frente á Sede da Presidencia (Uviéu).

Abaxo, Policía del Concello de Cuaña frente á Casa del Concello.

Non, non vou aquí a defender úa Xendarmería Asturiana na que non creo, nin creo que hoi naide prantíe aquela vella postura de ter úa Policía propia que seña del mesmo xeito que la española pero cambiando a bandeiría del brazo.

Pero somos soberanistas e aspiramos a ter certas cotas de poder. E temos que xestionar. Xestionou a Policía del Concello a esquerda soberanista vasca condo chegou al Concello de Donostia, por caso. Que pasaría se, por caso, a esquerda asturiana chegara a ter el alcaldía del Concello de Noreña? Quedaría Noreña sen Policía del Concello. Quedarían sen Policía del Concello Uviéu ou Xixón? Nun falamos da Policía Popular da República Socialista Asturiana, falamos de daqué máis próximo, de que femos nos Concellos. E nel Principado? Se mañá conseguimos meter un diputado soberanista na Xunta Xeral... Non vai haber propostas sobre asuntos policiales por parte dese hipotético diputado? (que diputados xa tuvemos, por certo).

Asina, neste pequeno compromiso en ir conocendo pouco e a pouco el marco nel que operamos (porque queremos fer política anguano), gustaríame traballar hoi este tema, difícil polos non poucos prexuicios que temos, pola necesidade que temos en pensar dualmente (elos e nós). Mencionábamos el artigo 20 del Estatuto de Autonomía; e é que a nosa autonomía la xestiona el enemigo e non la reivindicamos nós, asina nos vai... Este mesmo artigo fala da posibilidade de coordinar as Policías del Concello dos distintos concellos de Asturias. Que quer dicir esto? Pois máis aló de que a Policía del Concello de Pravia vaia a Cangas a botar úa mao col tráfico condo a Descarga (que está moi ben), abre a posibilidade de fer úa coordinadora de Policías del Concello xestionada pol Principado (sen menoscabo del autoridade del Concello, en coordinación), colo que poderíamos ter algo asomeñado a úa policía asturiana, pero sen crear un corpo, senón aprobetando os que xa existen nos Concellos (é que condo falamos de municipalismo, tamén falamos destas cousas, de que os Concellos teñan úa presencia fundamental na xestión da seguridade e outras funciois policiales).

Policía de Siero fendo un control de alcoholemia.

E agora non vou meter el dido na mancadura, vou meter a mao enteira, hasta el codo. Ben de veces criticamos a Podemos el sou acercamento ás forzas policiales e militares... Non, non soi de Podemos, nin simpatizo nin voto... Pero imos ser claros, Podemos aspira a gobernar el Reino (e el Principado), e aspiran a felo non núa República Socialista Española, senón nel Reino de España tal como lo conocemos (porque é que é a sociedade que temos). En consecuencia, saben que coa Policía, a Guardia Civil, el Exército... na contra, asina como col funcionariado e traballadores políticos na contra, non van poder establecer un goberno estable. Nós non queremos gobernar el Reino (obviamente), pero sí el Principado, ou polo menos ter úa presencia guapa na Xunta Xeral. E ter presencia guapa e gobernar nos Concellos (nalgús xa metimos a cabecía). Quixera eu ver un alcalde de Uviéu (ou de Navia, eme lo mesmo),  coa Policía del Concello enfrente. E, ademáis, con un hipotético alcalde de Conceyu Abiertu (por dicir un algo, que naide se enfade) nel Concello de Uviéu, a capital asturiana iba seguir tendo Policía, e teríamos que ver qué fai esa Policía. Non sólo é que non quira ver a úa Policía del Concello dun hipotético Uviéu gobernado pol soberanismo á caza del manteiro (que eso sobrenténdese), é que quero ver á esa Policia del Concello apricando leis sociales (as leis sociales que establecería ese Concello). Quero ver úa coordinación netamente asturiana para que as Policías del Concello traballen en común para aplicar esas políticas sociales e para, a pouco e a pouco, ir collendo (como reivindicamos nos tempos nos que se falaba daquela Xendarmería Asturiana) autonomía sobre este aspecto tan importante nas nosas vidas. E non felo a la española (que é el que se fexo noutros territorios del Reino, aquelo de que «te dan galletas integrales, te dan galletas los forales», que dicían Lehendakaris Muertos), senón dende úa óptica popular e, necesariamente, municipalista (el único xeito de ser popular). Porque non se trata nin de poer a bandeiría a úa Policía que reprima en asturiano (ou en galego) nin de fer un fuck de Police que non oferta alternativa ningúa (máis que os supostos grupos de autodefensa, que non son outro que macarras linchando xente polas rúas según un criterio establecido por naide sabe quen).

E non podemos esqueicer que nos Concellos hai certa demanda de coordinar estas Policías (Como el caso de Morcín, La Ribera e Riosa que estudiaron fer un corpo de Policía Rural), vamos, que non falo de nada del outro mundo nin ultra-innovador, de ningúa marcianada. Ademáis collo de base el marco legal que xa temos, non porque me preste, senón porque de traballar, haberá que traballar en base a daqué existente.

Policía del Concello de Siero núa detención.

Porque a nosa non é úa sociedade libre de delincuencia (os Estados con índice de delincuencia máis baxos tein tamén Policía, por certo, pero non operan como matois de barrio, al estilo dos Estados con máis delincuencia), e porque a resposta necesariamente é policial (ou linchamento). Por eso, el soberanismo temos que traballar nesa linia tamén, e el Estatuto (úa vez máis ser soberanista pasa por ser autonomista) danos certo marxe para traballar. Agora está da nosa mao se nos poemos nelo ou preferimos non tocar temas que señan sensibles por medo a ser criticados.

30 de decembre, día del Estatuto de Autonomía.

El 30 de decembre de 1981 el órgano preautonómico asturiano aprobaría a Lei Orgánica 7/1981, de 30 de decembre, de Estatuto de Autonomía para Asturias (despois cambiaríase ese para por un de, quedando en Estatuto de Autonomía del Principado de Asturias). Este Estatuto foi consecuencia daquel café para todos, pero tamén dúa sociedade civil, a sociedade civil asturiana, que reivindicou nas rúas el autogoberno para este país. Sen dúbida aquelo non era as masas reclamando a creación da República Socialista Asturiana, nin tomando a Diputación Provincial (el edificio que hoi alberga el parlamento asturiano, a Xunta Xeral), pero si era un poblo, el poblo asturiano, reclamando nas rúas que se crearan úas instituciois de obediencia asturiana, para el poblo asturiano.

Manifestación pola Autonomía e pol asturiano nas escolas.

Nel asturianismo falamos ben davezo de efemérides. Falamos da efeméride del 8 de Setembre e da efeméride del 25 de Maio, e discutimos cuala das dúas habera ser el Día de Asturias. Un amigo e compañeiro resolvía el conflicto dun xeito ben intelixente, reivindicando un 8 de Setembre como Día de Asturias (ou Día da Nación Asturiana) e un  25 de Maio como Día da Soberanía Asturiana, pois non están os tempos como pra deixar pasar a oportunidade de salir ás rúas en Asturias. 

Non vai tanto falábamos aquí da necesidade que temos de pensar na construcción dun discurso autonomista, porque si, el autonomía asturiana é probe, paupérrima, pero é el marco xurídico que, para ben ou para mal, temos. E é un marco xurídico que convén non esqueicer pois en non poucos casos é el que temos que reivindicar, por caso condo reivindicamos cousas como ser os amos del noso propio tren. E é que vivimos núa sociedade que non é precisamente soberanista e que, nin sequera, reivindica a súas institucióis. Tanto é asina que na efeméride da Constitución española faise úa xornada de portas abertas na Xunta Xeral, pero non en efemérides asturianas como el Día de Asturias (al menos non de forma sistemática, anque algún ano si se fai) ou pol aniversario del noso Estatuto.

El noso Estatuto pode ser úa merda, vale, pero como diría el outro, é a nosa merda. E é el marco xurídico que temos. Esto é como se os soberanistas catalais aceptaran ataques contra el sou Estatuto porque elos avogan por un marco mellor. Obviamente os soberanistas asturianos avogamos por un marco maior e mellor, pero non por elo imos desaprovetar el marco que xa temos e que nos permitiría crear el noso propio ferrocarril como xa fixeron os vascos col Euskotren (empresa pública que xestiona os tramos ferroviarios da Comunidade Autónoma Vasca, os tranvías de Bilbao e Vitoria e de autobús (en comuna coas administraciois forales de Bizcaia e Guipúzcoa e el Concello de Eibar), pois temos competencias sobre «os ferrocarriles, estradas e camíos que el sou itinerario se desenvolva íntegramente nel territorio da Comunidade Autónoma, e nos mesmos termos, el transporte terrestre, fluvial, por cable ou tubería» (art. 10.5, das competencias del Principado de Asturias), asina como de «portos de refuxio, portos, aeroportos e heliportos que non señan de interés xeral del Estado» (art. 10.9), hai que recordar, por caso, que el aeródromo del Campo Llugo (Llanera) é de competencia asturiana, e é algo que non avezamos a prantiarnos como se xestiona.

Un estatuto que, máis aló del debate sobre as funciones da Policía ou de cómo se ten que xestionar, sobre a necesidade ou non dúa Policía autónoma ou se deberan existir corpos policiales, establece a posibilidade de coordinar «as policías del Concello asturianas, sen perxuicio da súa dependencia das autoridades del Concello» (art. 20.), algo que nunca se prantiou, anque si se levou a cabo a midida máis dependente e caciquil (falábase da guarda pretoriana de Tini, condo era presidente) a «adscripción de unidades del Corpo Nacional de Policía» al Goberno del Principado (art. 20.2). Podería xestionarse esto doutro xeito máis soberano e municipalista se na Xunta Xeral houbera un asturianismo conocedor del noso Estatuto ou se nas rúas existira nel movemento asturianista un conocemento del Estatuto?

Non, non estou chufando del corto, cortísimo, probe, pauérrimo Estatuto de Autonomía asturiano. Non estou reivindicando este estatuto. Pero Asturias necesita reivindicar as súas propias insitituciois. Non é razonable que se nos encha a boca falando dúa República Asturiana e non séñamos quen a prantiar úa resposta para as necesidades das instituciois asturianas hoi. E, gústenos máis ou menos, esas institiciois son as que son, e regúlanse pol Estatuto del 81. E, máis xinxelamente, como imos reivindicar a República Asturiana sen reivindicar primeiro el Autonomía asturiana? Como imos proxectar un discurso soberanista se non somos quen a que se cumpra el noso Estatuto? Imos pretender crear un Estado propio condo Asturias nin sequera administra el que lle corresponde administrar nel actual marco xurídico? Un día para reivindicar, por caso, que seña a Xunta Xeral quen convoque ás elecciois autonómicas (como pasa en Galica, el País Vasco e Cataluña) e que non seña dende Madrid dende onde se convocan as elecciois asturianas. Para reivindicar úa facenda propia, para reivindicar que Asturias, como Canarias, seña quen cobra os impostos sobre e tabaco e el alcohol. Que seña Asturias quen administre el peaxe del Güerna (ou quen decida que se elimine ese peaxe), un día para recordarlle al Principado as súas competencias na pesca ou na gadeiría, un día para pasar revisión ás instituciois asturianas e perguntarlles, públicamente, se están comportándose como tal.

Non habería, en definitiva, el 30 de decembre úa efeméride máis para meter nel discurso asturianista, non para chufar nin reivindicar el Estatuto, pero si para reivindicar el cumprimento del Estatuto e asunción de competencias aínda non asumidas por parte del Principado? Úa efeméride, non tanto para fer grupo, para nós mesmos, como para ese enemigo que ten copadas as nosas instituciois. Úa efeméride para poer, úa enriba doutra, as demandas al Goberno asturiano, á Xunta Xeral, demandas de construir Asturias e construir asturianismo que poden ser asumidas mesmo neste marco político e xurídico que queremos botar por terra. Pero faise difícil botar por terra el que non se conoz; faise difícil tomar por asalto os celos se non somos quen de poer os pes na terra. Porque úa sociedade que nin pon en valor el sou autonomía, non vai loitar pola soberanía. Úa sociedade que pode calar a boca se se suprimira el Estatuto (daquén notaría a diferencia?) non pode reclamar úa Constitución socialista (nin liberal, nin de ningún tipo) asturiana.

Esqueda, versión en asturiano del Estatuto, publicado por Servicio

de Publicaciois del Principado de Asturias  en 1986.

Dereta, Constitución española e Estatuto de

Autonomía del Principado de Asturias (en castelán as dúas)

publicados pola Xunta Xeral en 1999.

El soño español.

Si,
despois de todo este tempo berrando
"puta España"
por úa Asturias
libre
        socialista
                         soberana,
teño que confesalo.
Eu,
tamén eu,
sigo como os outros
el soño español
(irmao pequeno
e fato
del soño americano).

Erguerse cedo,
ás seis
            ás cinco
                           ás cuatro.
Traballar para el inglés.
Volver á casa,
parar nel chigre,
enfilarme
dormila
erguerme
outra volta
cedo
e traballar para el inglés.

E,
un día,
se hai sorte, máis pronto que tarde,
morrer probe
e tranquilo.
Por úa vez
tranquilo
               tranquilo
                              tranquilo.

Úa vida baleira
pero real
(ou aceptada como real
por algúa
gris
convención social).
Úa morte gris
como todas.

Confeso a  mía traición.
Se daquén hai libre de pecado...

Paisaxes del tou reino.

Úa lomba suave como a noite.
E enriba dela
un tipi solitario,
erecto.
E porriba dél
cae úa nebra con didos
que todo lo tapan.
Non deixa que se vexa nada,
e todo empeza
a sintirse.

Ghalogüín, Samaín e os americanos.

Parece que agora, de golpe, todos descubren que Halloween non é un invento dos Estados Unidos (vaia, será que non descubriron que os estadounidenses son europeos trasladados a América), que é un invento celta, lo mesmo dos celtas de Asturias ou Galicia, que dos celtas de Aragón, que dos celtas de Andalucía (como el San Xuan)... vaia, que probablemente, e sen ter feito estudios al respecto, seña úa cousa paneuropea (quiciabes indoeuropea? parece que tamén na India se celebra el Diwali, el mesmo día), como tantas outras.

El outro día tuven núa festa da Noite das Ánimas (que é como se chama en galego a esta realidade) en Uviéu con úa muller galega (castelanofalante) que falando por teléfono dicía «sí, es que estoy en una fiesta de Samaín. Sí, sí, el Jalogüín, pero es que como yo soy gallega digo Samaín, en gallego es Samaín, y el Samaín nació en Galicia y en Irlanda». Dá para úa tesis lo extendido que está entre a sociedade non militante el panceltismo, pero non vou falar delo agora. Habería que dicirlle a esa muller (eu pasei) que nin en galego é Samaín, nin a Noite das Ánimas nacéu en Galicia, anque asina lo digan os libros de Lingua Castelana de 3º da ESO (que xa se sabe que para España todo lo que señan meigas é galego).

Lo del Samaín tamén colléu forza en Asturias, e asina en Mieres dicían «que nun ye Halloween, que ye Samaín», tal cual Samaín tamén fora un término en lingua asturiana para lo que en asturiano se chama, como en galego, Nueche de les Ánimes (coas variedades que topemos nesta lingua, como en colquera outra).

E é que, como dicía a paisana galega, despois os americanos apropiáronse daquela festa galego-irlandesa. E digo eu que os americanos non se apropiaron de nada, senón que son descendentes desos irlandeses e desos ingleses (oh, si, os ingeses, enemigos acérrimos dos irlandeses, tamén celebran a Noite das Ánimas), polo que son tan amos da festa como nosoutros e é normal que lo reproduzan na súa cultura cinematográfica (a ver se agora a culpa de que nosoutros non téñamos cultura cinematográfica propia vai ser dos americanos).

E agora é moi cool ser antiamericano e procelta, e chamar Samaín al Halloween porque non somos yankies, anque celebremos a Noite das Ánimas al estilo dos yankies e non al estilo dos celtas nin al estilo dos asturianos de vai tan sólo 50 anos (e é que para qué necesitamos remontarnos a Vincexetórixe condo podemos remontarnos á avola). Tal parecera que el postureo celta ten máis presencia que as verdadeiras tradiciois asturianas, que, obviamente, haberán de ser revisadas para axustalas aos nosos tempos se non queremos que desaparezan, haberán de introducir elementos externos (ola, preséntovos á globalización), etc., pero que, fundamentalmente, terá que ter un reigaño asturiano. Porque rechazar lo americano para abrazar lo irlandés (como se foran cousas distintas, como se el estadounidense e el irlandés non foran dos poblos irmaos) é un pouco máis de lo mesmo (tamén femos festas de San Patricio, e dentro de nada xunto á Irmandade de los Estudiantes de Uviéu poderemos ver a la Orde de Orange, ambas realidades colonizadoras e belicosas).

«Nueche d'Ánimes, porque'l mio mundu dizse n'asturianu» Reza úa prestosa campaña de Iniciativa pol Asturianu (que tennos avezados a campañas guapas). Noite das Ánimas, porque el meu mundo dizse en galego de Asturias, e magosto, que tamén estamos en tempos de magostar.

E asumir, dúa vez por todas, toda a cultura común que temos con toda Europa, incluída a Europa (aquelos que culturalmente son europeos) que está fora de Europa, os Estados Unidos, que son tan amos da Noite das Ánimas como nós, e que a base de fer, normalmente de forma merecida, de malos oficiales, acaban levando as culpas de celebrar ou de que celebremos a Noite das Ánimas e, con elo, de que véxamos nas nosas propias festividades alienación estranxeira (xa tocará falar del Nadal e os sous árboles, e os papanoeles e de máis cousas).

E non esqueicer que a Noite das Ánimas, por máis que un se enmascare, non é Antroido, é úa festa de mortos, onde recordamos aos mortos al noso xeito (non necesariamente relixioso), é úa noite de disfraces, pero tamén de bruxería; con todo el que a nosa cultura lle debe á bruxería, a aquelas persoas, fundamente mulleres, que foron bruxas e curaron el mal de ollo, e falaron colos mortos e nos transmitiron os sous desexos. En definitiva, é úa noite para a espiritualidade, entendida como cadaquén quera entendela, porque el noso poblo, como todos os poblos, é un poblo festexeiro, pero tamén un poblo espiritual. Porque non é Halloween, non é Samaín, é a Noite das Ánimas.

Por certo, recordade que hoi tamén sale a Santa Compaña, asina que andade de día, que a noite é mía.

imaxe

Palabras.

Esta é a primeira vez que gravo un vídeo asina, non é que estea moi traballado, pero é un pouco de proba.

Atopar

nas voces dos silencios tous

as palabras que reconfortan

as dolores del meu ser.

Atopar

nas túas maos

palabras dixitales,

silencios maxistrales.

Atopar estrelas mouras,

chuchos de chicolate,

abrazos que rompen espaldas

e amañan corazois.

Atopar,

al fin,

a túa xorda voz,

as túas palabras,

tou cariño.