Bocetos del día a día.

«Coyí d'un artu una flor
y esgatuñéme les manes.
Munches flores hai n'amor,
pero arestes, tamién hailes».
        Coyí d'un artu una flor (tradicional).

Nada ye
esgatuñar les manes.
Nada importa destrozales
                                       desangrales
                                                        espeyellales.
El dolor real
realmente insufrible
nun ta nes espines.
Ye l'arume.
L'arume de les flores,
que lu lleva l'aire,
que nun queda.
Que dexa la so marca
nes vidayes
y desángrame
per dientro.

_________________

Compartir soledaes
de barra de bar.
Una moza sorbe'l so café
y un aprendiz de contador
esgarabatea nesta llibretina.
Un guaḥucu nagua por salir al parque,
onde ta'l fríu.
Un aprendiz de contador
sal al parque,
onde ta'l fríu.
Pero'l parque
vaciu
       ensin neños
                    ensin vida
ta equí dientro,
dígome resbuscando nel bolsu la camisa,
ési que ta al llau esquierdu,
pegadín al pechu,
buscando los branos
que va tanto perdí.

________________

Hai coses comunes,
vulgares,
d'eses que se faen
tolos díes.
Obres maraviyoses.

Tender la ropa ye,
probablemente,
el xestu más
heroicu
         sensual
                   arrebatador
                                   insurxente
(sí, insurxente)
col que valtar a un paisanu
(bono, yá ye muncho dicir)
ensin dase un pijo d'importancia.

Y asina lo faes.

Coradas viscerales ou a maldición del (auto)engano anunciado.

Contan que houbo un marín que mandou que lo amarraran al mástil pra poder ouguir ás sereas sen atollar.

Mentira.

Naide hai que non atolle
ouguindo os cantos de serea,
de voces suaves
                        cautivadoras
                                            exóticas
que cantan detrás das llúas mouras
dende el mourén máis escuro
das escuras coradas.

Naide recupera
dos ollos infinitos,
lluceiros nocturnos
que iluminan os mares
nos que hei afogarme.

Como nos encantan
regalándonos el ouguido,
a vista,
el corazón
pra devorarnos ben llougo,
non deixando
nin un óso.

Naide deixoume cego!
Naide deixoume cego!
Naide deixoume cego!

Maldito el home
que cegou á bestia.
Malditos os ollos
que cegaron al home.
Maldito el suspiro
ceibe al aire
sen eco
          nin retorno
que fexo úa bestia
del home.
Úa bestia
a la que poder cegar
                               matar
                                       castrar
nos sous suspiros
sen sentir remordemento.

Maldito el home
que por afogarse nus ollos
pensou beber de ellos
e foi consumido
pola nada.
Maldita Naide
que cegou al patarico,
que na soledá tremaba
envolto en ouca e frío,
envolto en frío e ouca
na tumba submarina
que xa ocupa nesto que chaman
vida.

Maldito!
Malditas as palabras,
malditos os versos,
as noites en vela,
os soños das noites,
malditos todos os poemas.

Malditos
porque botaron raigaño
na mentira,
na ilusión
del ilusionista,
na nada.

Maldito el tonto dos collois
que vivíu namais de ilusiois.
Malditas todas as sereas
que traban
impías
         impúdicas
                        inmisericordes
nas coradas
dos homes
pequenos
como piollos.
dos homes que namáis tein soños,
dos homes destinados a morrer solos,
dos homes destinados a morrer tollos.

Que cho perdone el tou Deus se quer,
que eu non mo perdono.

Malditos os meus ollos, que van zarrarse úa noite máis
admirando el brillo dos tous ollos
mentireiros.

Condo el home máis probe del mundo quixo mercar un Universo.

«Tú no puedes comprar mi alegría, tú no puedes comprar mis dolores»

Calle 13, Latinoamérica.

Vendería os dous riñois,
el fégado,
a vida,
para mercar,
se mercar puidera,
todas as alegrías,
os ameiceres,
as risadas,
para poer enriba da túa mesa.

Mercaría os ventos
que trouxeran alegrías,
que llevaran dolores
llonxe,
ben llonxe,
onde non poidan alcanzarte.

Mercaría todos os tous sufrimentos,
as noites sen sonos,
os días sen soños,
cada úa das túas llágrimas,
el escuridá
e os medos.

Tiraríalos todos pol sumideiro.

Se con cuartos puidera mercar
mil sonrisos da túa cara,
el meu sangre todo
pagaría polos ameiceres
que dibuxan condo queren
                                      condo poden
os tous llabios.

Pero non podo.
Non podo mercar a risa
para poer na túa mesa,
para que te alimentes de ella.
Non podo mercar el dolor
para espantallo,
alló,
llonxe,
ben llonxe,
onde non poida alcanzarte.

Non podo,
nin con todo el meu sangre,
mercar vida
                 futuros
                          alegrías
nin os chuchos dos tous llabios.

Soi tan
         tan
             tan probe
que nin coa vida
nin coa morte
podo convidarte a úa ronda
de alegrías.

E,
con todo,
hei vender a precio de saldo
el meu sangre,
as mías llágrimas.
Devecendo por un esbozo de sonriso
nos tous llabios. 

El día que me diche úa morte silenciosa.

Morte.
Dícheme morte.
El día que apagache,
inconscente homicida,
todas as lluces
ás mías esperanzas.

Que feliz era,
anque fose sufrindo,
condo aínda soñaba,
e nos soños albergaba
ilusas ilusiois.

Morte.
Dícheme morte,
inconscente homicida,
apagándome as lluces
á,
xa de por sí,
escura vida.

E,
con todo,
como destellas
con toda a túa lluz
eterna.

E,
con todo,
como chucharía
el dorso das túas maos
espidas.

Ou,
sequera,
el aire que acarician
as pequenas maos
que me esconden soños
                                    mundos
                                               universos.




As nosas vidas son os ríos que van a dar al mar, e hai ríos que nacen xa mortos.

Nosoutros.

«Vosotros contra nosotros,

nosotros contra vosotros,
vosotros sois los buenos,
nosotros somos los malos,
vosotros dais las hostias,
nosotros las llevamos».

Escuela de Odio, Los de siempre.

«Se nun tades atentos, os medios de comunicación van fervos odiar al oprimido e amar al opresor.»

Malcolm X.

Imaxe da páxina de Democracia Nacional, sen comentarios...

 

Aínda non chegóu a Asturias nin un refuxado sirio e xa empezan as chamadas de alarma... Que aquí hai moita xente pasando fame, e eso é estrictamente verdade, como estrictamente verdade é que aquí naide pasa fame por culpa nin dos refuxados que aínda non chegaron nin dos chamados inmigrantes (condo deixa un inmigrante de ser considerado inmigrante?). Que os sirios son maioritariamente musulmais (ahá, eso tamén é estrictamente verdade, é tan certo como irrelevante) e que como musulmais tein úa cultura e us valores compretamente distintos aos nosos. Nun teño moi claro que aquí todo el mundo compartamos valores, pero si teño moi claro que aquí a inmensa maioría da xente non ten realmente nin idea dos valores e a cultura dos musulmais. Mesmo se afiman cousas como que van colársenos centos de yihadistas (recórdame a condo nos campings tían que notificar inmediatamente á Policía condo chegaba un coche con matrícula del País Vasco, por se se trataba de un terrorista de la ETA). Que, como me dixo xa máis de úa persona, «esto non vai trer nada bon» (anque non me quedou aínda nada claro que é esto).

É normal preocuparse polo que lle pasa a un, polas necesidades propias e pola fame propia... Pero non podemos deixarnos enganar. Nas redes sociales vexo este tipo de mensaxes

  

Cinismo cutre e racismo núa sola imaxe.

 

e quen los colga normalmente non sabe que estos mensaxes salen de grupos de Facebook ou de páxinas web (ou as dúas cousas) de grupos de estrema dereta. Esto é, os grupos de estrema dereta, que non son tontos, saben que á xente lle preocupa non ter traballo, casa... e por eso saca este tipo de mensaxes, para que a xente, preocupada polos nosos futuros, polas nosas vidas, sinalemos col dido al refuxiado, e de aí sinalar al inmigrante é moi moi fácil... E de aí sinalar al que lleva toda a santa vida entre nosoutros pero naceu noutra terra (noutro estado, para ser máis precisos), ou é fillo ou neto de xente que naceu en outra terra, ou ten úa relixión distinta á oficial (si, aquí énchesenos a boca falando de laicismo e llibertade de culto e despois...) hai un pasín diminuto. Gustábame saber que apoio deu a xente da páxina de Facebook Aforo Completo (eliminada pol propio Facebook por incitar al odio e recuperada con outro nome, que non vou compartir aquí) a Plataforma de Afectados pola Hipoteca, ou en que movilizaciois contra a reforma llaboral participaron...

Ideas como que aos refuxiados van darlles úa paga de 1.200€ (de verdade daquén pode crer eso?) ou que en realidade tein máis dieiro que nosoutros (home, non sei el dieiro que ten a xente que escribe este tipo de cousas, sei el que teño eu), ou que van vir millois de refuxiados (a Asturias vendrían us 150, non, non, 150 millois non, 150, sen mais, non sumarían a Asturias máis que un 0,01% da población... vamos, que van quitarnos de todo...). Soanvos ese tipo de argumentos? Claro, furrulan polas redes... Eu acabo de llellos en duas entradas da páxina de Democracia Nacional (post 1 e post 2). É necesario esplicar de onde están salindo esas ideas e quen las está botando a andar? Honestamente, se os meus análisis coincidiran tan nítidamente colos de Manuel Canduela, pensaría qué é lo que tou pensando mal.

 

Pero el mantra sigue aí... nosoutros primeiro. E en algo ten razón Manolo cabezabolo e os sous rapaces, nosoutros primeiro. É dicir, evidentemente condo vou buscar un traballo quero que seña para min e non para el que está al llado. Eso dicen ellos, pero ellos fain úa pequena diferencia, se el que está al llado ten un trozo de plástico que dice que é español (vaia por Deus), ese ten el mesmo dereto que eu, se non, non... Ou se si, pero naceu fora de este reino (vaia por Deus), tampouco. E entós, sen que haxa ningúa razón aparente, eu teño que sentir úa solidaridade da hostia con José pero non con Mohamed. É dicir, eu primeiro, despois José, María, Lucía... e de último Mohamed. Pero, ah amigo, é que eu non conozo a María, nin a Lucía, nin a José, nin a Mohamed... A Manolo (cabezabolo) si, pero caeme moi mal, porque as personas miserables non me gustan. Conozo a Xan, a Xicu, a Olalla a Julia e a Farhannah... e en consecuencia colquera de ellos me inspira máis preocupación que a xente que non conozo, pero a mesma solidaridade. Farhannah, Xicu, Julia, Olalla... son amigos, pero Farhannah, Xan, Julia, Olalla, Lucía, María, Mohamed, José... son compañeiros. Son ese os nosos del que tantas veces sinto falar. E Manolo Canduela, Josep Anglada... non sólo non son dos meus, senón que son enemigos. Son enemigos porque ellos lo quixeron. Quixéronlo dende el momento que lle declararon a guerra a Mohamed e a Farhannah. Son enemigos dende el momento que decidiron que non querían que os meus amigos estiveran en este país nin neste estado.

 

Si, tedes razón, primeiro nosoutros, primeiro os nosos. Primeiro a xente que, como nosoutros, non quer a mezquindade neste mundo. Primeiro a xente que sufre, primerio a xente que lluita, primeiro a xente que se axuda mutuamente, primeiro nosoutros, os Xicos, as Lucías, as Julias, os Xais, os Mohameds, as Farhannah, as Marías... del mundo, primeiro nosoutros, despois... despois nosoutros. Nada para os Manolos Cabezabolos, para os que falan dos de casa pero non comparten casa, nin prato, nin penas con nosoutros, nada para os que falan dos de casa e namáis queren que os de casa nos peleemos entre nosoutros por ver quen molla dúas veces el pan nel ovo (que diría el chiste da familia probe que comen todos dun mesmo ovo e un dos nenos molla dúas veces nel ovo, polo que outro se queixa e el pai sentencia «déixalo, neno, déixalo, a ver se arreventa»).

Porque imos ser claros, aquí (e volvo remitirme aos cabezabolo kits) el problema claro é que se nos chea a casa de moros, e claro, Europa non pode perder as súas reices cristianas... (ás veces acabo vendo a escena pintoresca de ateos e mesmo de xente abertamente anticlerical e non poucas veces belixerante col cristianismo defender esta postura). Nel século XX os xudeos eran os culpables de todos os males habidos e por haber... As crisis económicas eran, sen dúvida algúa, culpa dos xudeos, que ademáis conspiraban todo el santo día para acabar con Europa... De ellos era a culpa de que Alemaña perdera a Gran Guerra e de que os europeos se emprobeceran. Todos sabemos como acabo esa llinia de pensamento (polo que máis querades, non me veñades agora coas grandes familias banqueiras xudeas, porque tamén las había cristianas e el tendeiro de barrio xudeo de Varsovia foi el que acabou nun campo de concentración). Nel século XXI os malos malísimos son os musulmais... e prantíase esta tollura como un prantiamento que, como tantos outros, non é de esquerdas nin de deretas (quero dicir, anque oficialmente toda a esquerda se opón a estos prantiamentos, non é raro ver xente que se autodenomina de esquerdas defender este discurso). E el nazismo, con outros nomes, con outras formas, volve ganar a partida de conquistas ás masas a través del medo, del medo al outro, ointe aos xudeos, hoi aos musulmais.

E dá igual que queran escondernos este discurso de xenofobia de la de toda a vida (como se a xenofobia de la de toda a vida fora en algún punto máis aceptable, como se el "vein de fóra a quitarnos el traballo" fora máis válido, e como se non fóramos todos víctimas potenciales de este tipo de discursos, como podemos ver nel vídeo, por certo que os españoles del vídeo, moi acertadamente, devolven a hostia).

Si, primeiro os nosos, porque valíu, valíu xa de enganarnos. Valíu xa de contarnos histórias cheas de cinismo, de decidir por nosoutros quen é dos nosos, quen son os de casa. Porque non queremos racismo escondido de bos propósitos para os nosos. Os nosos son xente de ben, e a xente de ben, de toda a vida, lle bota úa mao al vecín. Porque naide vai decidir por min quen é uno di noi.

Ciúmes.

«Tenho ciúmes
das verdes ondas do mar
que teiman en querer beijar
teu corpo erguido às marés.

(Meu amor marinheiro, Fado portugués).

E quen soi eu,
mía dulce nena,
para erixirme en amo e señor
dos tous chuchos,
que nunca son meus,
das túas horas,
dos tous días,
dos sonrisos
que non me das?

E quen soi eu,
mía dulce nena,
nunca mía,
sempre túa,
para esixirte atención,
cariño,
pel contra pel,
contra soños,
contra llingua húmida
pousada nos tous llabios
(que barato sale soñar!
que caro sale espertar!)
de llúas mouras,
de noites mouras,
de pellella suave.

Pero,
aínda sen ser naide,
envidio ás sabas túas,
que visten,
arroupan,
acarician
a túa desnudez.

Celos del pano
que seca as llágrimas,
os mocos
ou as ganas
(quen secara llágrimas e ganas!).

Teño celos dos didos da túa mao esquerda
que se entrellazan colos da dereta.
Teño celos dos didos da túa mao dereta
que se agarran forte aos da esquerda.

Teño celos,
e non soi naide para tellos,
e con todo,
quen fora anello para chuchar
todos os días da mía vida
os tous didos sereos.

Quen soi eu para esixiste que me mires,
que non mires ás estrellas.
Quen soi eu para temer el que podan roubar
as estrellas,
a Llúa,
os homes.

E,
en cambeo,
non podo deixar de mirar.
E,
en cambeo,
se non me miras
morro. 

Políticas lingüística para fer país (I).

Vai tempo que el asturianismo político está querendo abrir (veremos se somos quen a fello) un proceso de constitución nacional ou, polo menos, de constitución política del propio asturianismo político (valia a rebundancia). Faise, entós, necesario abrir un proceso de debate político e social en torno a úa serie grandísima de cousas, el que un amigo e compañeiro chama, fendo a coña col procès de Vinarós, el procesu de Ḷḷaciana. Pois ben, este proceso de Ḷḷaciana (que en realidade pinta que vai ser máis ben un proceso de Uviéu) necesita de úa serie de debates profundos e, como persona interesada en que este proceso grume, quero aportar el meu granín de area.

Quixen empezar coa cuestión llingüística, anque ben sei que a cuestión llingüística é usada en demasiadas ocasiois como carta de presentación del asturianismo político, acabando por confundir el asturianismo político col llingüístico. Con todo, quixen fello asina porque vai us anos encargáranme, para úa formación política estatal na que militaba daquella, un artículo sobre a cuestión llingüística para el programa electoral en Asturias, que por distintos motivos nunca se puxo sobre a mesa de debate. Despois estropiaraseme el ordenador e perdera aquel documento, pero máis ou menos recordo as ideas que espoía, e quixera recuperallas.

Llinguas propias, llinguas nacionales.

As llinguas propias de Asturias son as que se xeraron históricamente en Asturias, esto é, el asturiano e el gallego. Hoi, en Asturias, fálase maioritariamente castellano, que é úa llingua xerada fóra das actuales fronteiras asturianas pero que forma xa parte da nosa realidá cultural e llingüística. É llingua maioritaria por mor de un proceso de sustitución llingüística non rellacionado con procesos migratorios (esto é, non se trata de que un montón de personas de Castella chegaran a Asturias traendo con ellas a súa llingua, senón de que por cuestiois de prestixio social e de presiois políticas parte da población asturiana foi abandonando a llingua propia, fora el asturiano ou el gallego, pola castellana). É verdade que Asturias tuvo, históricamente, migraciois dende Castella ou outros territorios peninsulares (castellano falantes ou non), como é verdade que esas personas adaptáronse llingüísticamente al territorio e acabaron falando asturiano ou gallego, según el caso.

Hoi non é posible fer un mapa (socio)llingüístico de Asturias obviando el castellano, polo que temos que entender, para mellor ou para peor, que el castellano é llingua de Asturias.

Inmersos como estamos en un proceso de recuperación llingüística (tanto del gallego, nel Eo-Navia, como del asturiano, nel resto de Asturias), temos que entender que úa cousa é considerar el castellano llingua de Asturias e outra llingua propia (ou llingua nacional, entendendo el proceso nun marco de construcción nacional) de Asturias. ¿Por que? Moi xinxello, é difícil recuperar el gallego en Cuaña e frenar a súa sustitución pol castellano se entendemos que el castellano é a llingua propia de Cuaña. É difícil recuperar el asturiano en Uviéu e frenar a súa sustitución pol castellano se entendemos que el castellano é a llingua propia de Uviéu. Esto é importante al hora de falar (como hei falar máis alantre) da normalización e a nacionalización das llinguas non orixinarias de Asturias faladas en Asturias.

Neste sentido cabe insistir na idea de que en Asturias se falan dúas llinguas propias, pero que ningúa de ellas é propia de todo el territorio asturiano. El gallego é llingua propia en Cuaña, pero non en Uviéu (máis alló de que haxa úa comunidade eonaviega importante en Uviéu, de lo que tamén falaremos). El asturiano é llingua propia en Uviéu, pero non en Cuaña (máis alló de que poda haber persoas, non falaría eu aquí, por cuestiois numéricas, de úa comunidade, falantes de asturiano en Cuaña, xente procedente de outras partes de Asturias). Sen ser ningúa das dúas llinguas propias de todo el territorio, al sello de úa parte del territorio (nel caso del gallego de úa parte máis pequena, nel caso del asturiano de úa parte máis grande) han entenderse as dúas como llinguas propias e terriotoriales de Asturias, como as llinguas del poblo asturiano, as llinguas nacionales, máis alló de que haxa máis ou menos asturianos que teñan como llingua propia outra llingua (seña el castellano, maioritaria en Asturias, seña el woloff ou el rumano, minoritarias e propias de úa parte da población asturiana migrada).

Territorialidade llingüística.

Prácticamente todo el asturianismo asume sen maior problema que a nivel municipal en Uviéu ten que normalizarse el asturiano e en Cuaña el gallego (gallego-asturiano, eonaviego, fala, falía, cuañés, falas locales de Cuaña, «como falamos aquí»...). Del mesmo xeito que prácticamente todo el mundo acaba asumindo que el castellano é úa llingua que non pode ser obviada.

Neste sentido hai que diferenciar entre políticas de máximos ou de mínimos (probablemente máis realistas). Querse dicir, eu non podo pretender que nel 2015 el Concello de Cuaña faiga a súa política íntegramente en gallego, que rotule namáis en gallego, que bote bandos namáis en gallego... Ou que el Concello de Uviéu faiga lo propio en asturiano (poño estos dous Concellos de exemplo porque son os que teño de referencia persoal, dame igual falar de Cuaña e Uviéu que da Veiga e Xixón, Eilao e Morcín, Ibias e Cangas, San Tiso e Cabrales...). Non podo pretendello porque é non vivir neste mundo nin nesta sociedade. Pero eso é úa cousa e outra cousa é aceptar el billingüísmo como úa política de máximos. Nese sentido, eu si aspiro a úa Cuaña nel 2040 (úa data posta al tuntún, quen diz 2040, diz 2030) que rotule, emita bandos, faiga plenos... namáis que en gallego, ou úa Uviéu que faiga lo propio namáis en asturiano. Digamos que ese sería el meu obxectivo de normalización llingüística a llargo prazo. Sen que eso seña problema para que as persoas castellano falantes podan fer a súa vida privada e pública en castellano, dirixirse al administración en castellano, escolarizarse en castellano... Exactamente como as persoas que formen parte de outras comunidades llingüísticas con presencia nel país.

Eso no que respecta á normalización llingüística nos Concellos... Pero qué pasa coa normalización llingüística a nivel nacional ou estatal?

Afirmamos que as llinguas nacionales de Asturias son el asturiano e el gallego. Eso quer dicir que as dúas son llinguas de Asturias e as dúas al mesmo nivel, anque evidentemente úa ocupa un territorio moito maior que el outra. Eso quer dicir, entre outras cousas, que el administración asturiana ten que rotular nas dúas llinguas, emitir el BOPA nas dúas llinguas (eu entendo que tamén se emita en castellano e, chegada a situación, noutras llinguas faladas en Asturias con presencia abonda), que, por caso, os vehículos del Principado habrían tar rotulados nas dúas llinguas, a TPA emitir nas dúas llinguas...

Nese sentido temos exemplos a evitar noutras Comunidades Autónomas. Está el caso de Navarra. En Navarra féxose úa política llingüística basada nos tres territorios llingüísticos, a zona vasco falante del norte, a zona castellano falante del sur e a chamada zona mixta del centro, os territorios hoi castellano falantes nos que históricamente se falou vasco. Esa política territorial llevou a normalizar el vasco namáis onde se fala, chegando á situación de que a xente de La Ribera non sólo desconoce a llingua vasca (e con ello non pode opositar aos postos administrativos navarros que piden esa llingua), senón que síntenla como allea a ellos. Sería marciano un Eo-Navia desconocedor da llingua asturiana (que ademáis frenaría el movemento dos funcionarios por todo el territorio), como sería marciano úa Asturias desconocedora del gallego. Un modelo educativo (por poer namáis un caso) que prantiara que nel Eo-Navia se aprenda gallego e asturiano e nel resto de Asturias asturiano pero non gallego, non sólo sería pouco igualitario, senón que partiría da idea real de que el asturiano é a llingua nacional de Asturias e el gallego é úa llingua territorial, condo se nos poemos, ou as dúas son nacionales ou as dúas son territoriales, ou mellor dito, son as dúas nacionales e territoriales al tempo. Anque sobre el modelo educativo quero falar máis adelantre.

Castellano.

Falamos das llinguas propias (nacionales) de Asturias, llinguas que ademais de ser as que se xeraron históricamente nel noso país, tein un valor identitario forte. Falamos asturiano porque somos de Asturias (del Asturias asturiano falante), falamos gallego porque somos de Asturias (del Eo-Navia). Pero, evidentemente, non falamos castellano porque séñamos de Asturias, anque sendo de Asturias podemos falar castellano, ter el castellano como llingua materna (meu caso, sen ir máis llonxe, e el de tantísima xente que reivindicamos colquera das dúas llinguas propias ou as dúas), e mesmo se pode ser monollingüe en castellano sendo asturiano (e sendo soberanista, anque, evidentemente, dende aquí defendemos el poliglotismo dos militantes de este país políglota). Evidentemente sería absurdo pretender pasar dúa situación de marxinación absoluta dos falantes de gallego e de asturiano a úa situación de marxinación (del tipo que seña) dos falantes de castellano. Por outra banda non podemos obviar que, hoi, el castellano é a llingua maioritaria de Asturias.

Por outra banda non podemos obviar, como diximos arriba, que el castellano é llingua maioritaria en Asturias en virtude da sustitución llingüística. Esto é, as políticas de imposición del castellano fain que el inmensísimo número de castellano falantes que hai en Asturias (sobre todo na Asturias urbana, tamén na villana) non se podan considerar úa situación normal. A situación del castellano en Asturias non se debe a un fluir natural das llinguas, a procesos llingüísticos naturales. Ademáis, a situación del castellano en Asturias é dependente da situación del gallego e del asturiano (e viceversa). Querse dicir, a boa vitalidade del castellano en Asturias é a costa da mala vitalidade del gallego e del asturiano, a costa de comer falantes a estas dúas llinguas.

Con todo, en Asturias fálase castellano. Cabe señalar que neste apartado condo falo del castellano que se fala en Asturias e, con ello, da comunidade castellano falante del país, estou escruíndo á población migrada de países castellano falantes ou de países baxo a presión castellana ou que sufren a mesma sustitución llingüística. Querse dicir, non estou falando de castellanos, andaluces ou dominicanos que chegan a Asturias nin estou falando de gallegos (si, ten coña), estremeños, lleoneses (tamén ten coña) ou catalais que cheguen a Asturias falando castellano. Falo de xente de orixe asturiano que fala castellano. Faigo esa diferencia porque, como dixen arriba, el castellano non se espande por Asturias por motivos migratorios e porque das poblaciois migradas falaremos máis abaxo.

Como dicíamos, el castellano, sendo llingua alóctona, é llingua de Asturias, pero a sello por un proceso de sustitución llingüística sería un error imperdonable e de consecuencias terribles para a normalización del gallego e del asturiano consideralla llingua nacional. Eso non quer dicir que, evidentemente, os castellano falantes de Asturias tein que ter os mesmos deretos llingüísticos que os gallego falantes e os asturiano falantes. Por outra banda, alfabetizar ás persoas castellano falantes en gallego ou/e en asturiano é úa prioridade del movemento de recuperación llingüística. Polo demais, naide pode negar el utilidade que ten el castellano para os falantes de gallego e de asturiano, e naide pode negar que a presencia del castellano en todos os niveles educativos aporta úa serie de beneficios.