Estructurar a través das parroquias.

Agora fálase muito de construir dende as bases. Tal parecera que nunca

primeiro se falara das bases, tal parece que nunca primeiro nel mundo se construira dende abaxo... Pero lo certo é que a nosa sociedá, a sociedá asturiana, construíuse sempre dende a base (vale, a sociedá asturiana i colquera sociedá se construi, case por definición, dende abaxo). I é que cada vez máis falo da necesidá de restructurar territorialmente Asturias, de ter outra visión del territorio, pero hai daqué que, se ben é verdá que se fala muitas veces (benditos chigres!) poucas veces se ten, realmente, presente al hora de fer política, al hora de fer política i al hora de construir discurso (nel caso que nos ocupa i que nos importa, de construir discurso soberanista). 

A base territorial sobre a que se estructurou tradicionalmente Asturias é, sabémoslo todos, a parroquia. Einda máis que el conceio, que sen duda ningua é tamén ua das estructuras básicas de este país. Asina el Estatuto de Autonomía de Asturias establece nel sou artículo 6 que «1. El Principado de Asturias ta organizado en Conceios y Comarcas. 2. Á parroquia rural ha de reconocérseie personalidá xurídica, como forma tradicional que é de xuntura i asentamento dos asturianos». De mao el Principado vai, con esto, a reconocer a posibilidá de estructurar Comarcas en Asturias, anque, de facto estas comarcas non van existir, quedando, únicamente, uas mancomunidades sen personalidá xurídica propia na que os Conceios entran i salen sen máis. I por outro llado (i el que en este momento nos interesa) el Principado vai reconocer a figura xurídica da Parroquia. Se nel caso das Comarcas esto vai ser papel moiado, nel caso das Parroquias vai ser einda máis sangrante, xa que el propio Estatuto fala de personalidá xurídica. Personalidá xurídica que namáis van ter uas poucas parroquias, namáis 39 van ser reconocidas con ese estatus xurídico. Un estatus xurídico que vai garantizar un órgano de governo propio da parroquia, escoïido polos vecíos de esa parroquia (as papeletas verdes das mesas electorales das parroquias reconocidas). Un reconocemento que, dende ua óptica asturianista, soberanista, municipalista, asamblearista... i todos os ismos dos que nos adornamos davezo, é insuficente. É insuficente porque, por un llado, tamos falando de construir dende a base, i por outro llado porque a nosa parroquia rural tradicional non é propiamente dito ua institución administrativa. A parroquia imprica conceio, é dicir, axuntar, aconceiar os vecíos, non votar. Diríamos (i xa non falamos de tradición, falamos de política actual, política del século XXI pral século XXI) que a democracia non é namáis votar cada cuatro anos. A democracia é construir, é participar, é formar parte del mecanismo pol que nos governamos. I aquí a parroquia ten muito que dicir. Ten muito que dicir porque el sou tamaño fai posible fer asambleas vecinales sen demasiada compricación, sen que os vecíos teñan que desprazarse máis da conta... i permite estas asambleas entre iguales. Iguales porque son vecíos, son iguales, pero non son iguales namáis na sua condición de ciudadanos, senón na súa condición de vecíos. Esto é, máis ou menos i colos matices que quéramos poer, nas parroquias conocémonos todos (cousa que non sempre pasa nel conceio, especialmente naquellos conceios grandes).

Esto é daqué que el movemento asturianista esqueicéu en non poucas ocasiois. En non poucas ocasiois nos prantiamos seriamente a necesidá de estructurar el territorio. Estructurar el territorio é, evidentemente, dotar de medios de comunicación a Asturias (esto é, a os llugares de Asturias). Querse dicir, estructurar el territorio é que FEVE non seña un tren al pasado, un tren que mantén sen modernizar muitísimas llinias. Estructurar Asturias é ter uas vías adecuadas, non sólo entre as grandes ciudades, i ter uas llinias de autobuses públicas i de calidá (que de Les Cuenques a Uviéu non se tarde ua hora, nin haxa nada máis un autobús de Navia a Grandas). Estructurar Asturias é potenciar os portos... Ben, todo esto e estructurar Asturias. Pero non sólo esto é estructuar Asturias. Asturias ten que estructurarse tamén políticamente. Xeopolíticamente.

Ben de veces confundimos el municipalismo col trabaio nos conceios. Ben, trabaiar nos conceios é importante, mui importante. Pero eso non é, necesariamente, municipalismo. Municipalismo é trabaiar nos conceios, pero é trabaiar dende os conceios i pra os conceios. Xenerar el discurso político nos conceios, porque non é comprensible que dende a reivindicación de que as políticas pra Asturias non se faigan dende el centralismo madrileño se pretenda fer dende el centralismo uviedín as políticas pra os conceios. I non, non é comprensible que dende as villas se pretenda fer políticas centralistas que esqueizan os llugares i pensen namáis nesos núcleos urbanos. I sobre todo, non é aceptable reivindicar el poder del pobo, da xente... sen querer que a xente forme ese poder, que se constituia en poder.

 

Falamos de parroquias, i, naturalmente, falamos de parroquias rurales. Al hora de falar dos grandes núcleos urbanos del noso país (Uviéu, Xixón i Avilés) cabe falar de barrios (sen esqueicer, por ello, as parroquias das zonas rurales de estos conceios). É necesario falar de barrios porque, al rovés del que ies pasa a muitos construidores de discurso, entendemos que non é lo mesmo a realidá urbana i a rural, sen que por ello señan, que non lo son, nin se pode entender asina, realidades antagónicas. Se en Cuaña cabe falar de xuntas vecinales da parroquia de Muías (por poer a mía de exemplo), en Uviéu cabe falar de xuntas vecinales del barrio de Fozaneldi (por seguir poendo de exemplo os casos que máis a mao teño). 

Non se trata, todo lo contrario, de burocratizar máis el país con institucióis novas. Mais al contrario, trátase de desburocratizallo botando mao da nosa propia tradición política. Obviamente ua tradición reinventada, pois a naide se ie pode escapar el caciquismo que reinaba nos conceios de vecíos nas parroquias da Asturias tradicional. Non pretendemos volver á Asturias preindustrial, lo que sería ridículo i, ademáis, imposible. Pretendemos basarnos na nosa propia tradición política pra construir as novas realidades, a participación ciudadana da que tanto se fala nestos tempos. Ua participación ciudadana que non pode ser meramente consultiva, ten que ser vinculante. Por caso, taríamos falando de presupostos participativos, de iniciativa llexislativa (sen necesidá de conseguir miles i miles de firmas, cimpremente cola maioría representativa dos vecíos de ua parroquia) i, en definitiva, de construir política dende abaxo, dende os vecíos (máis concreto que a xente ou a ciudadanía), nos barrios urbanos i nas parroquias rurares, porque os de abaxo poden tar aconceiándose nas prazas principales das principales ciudades ou nas caleias, al pé das cortes (das cortes de verdá).

El movemento soberanista ten que ser quen a lluitar pola soberanía del país, dos sous conceios i das súas parroquias, lo que ven sendo a soberanía da xente. Construir país dende a base non é, namáis, trabaiar na base, é ter a base como el centro del discurso político, como el centro das nosas preocupaciois, das nosas políticas, del noso trabaio i del noso discurso. Esas son as bases constituíntes, as que constituin, fundamentalmente, a política nos sous llugares i xeneran el sou país, que non é outro que a terra onde tán as paisanas i os paisanos, a terra que pisamos i as nosas realidades máis inmediatas.

Velaí

Voces que abrazan.
Ollos que acarician.
Palabras que envolven
i un correr de ideas como el augua
de un río que mana,
quén lo diria,
entre dura pedra
de faragullas
de pan suízo.

El chucho que non se dá
el chucho que se calla
i un adiós fugaz.

Velaí a felicidá,
alimento de eso que chaman
espíritu
Tan breve
i tan pra sempre.

Mortos vivintes.

I de sópito espertéi en The Wallking Dead.
De sópito espertéi nua ciudá de mortos vivintes,
mortos andantes, consumintes i, ás veces, pensantes.
Onde todo el mundo sabe ónde vai, por qué vai i el que diz.
Uas calles balleiras de personas i cheas de xente.
Hasta que pasa, de repente.
De repente, ás veces, pasa de repente.
El morto pecha os ollos i ve,
i de sópito, pasa de repente, xa nun cre.
Vese a sí mesmo en medio de toda a xente.
Xa nun cre, qué vai crer!
se xa ten visto todo el que habia que ver.

Esperta i xa non sabe ónde vai,
non sabe xa qué é el que diz,
qué el que pensa i el que fai.
Espertóu en The Wallking Dead.

Xa é tarde, xa ta esperto
en medio dos mortos, del deserto.

De sópito, ás veces pasa de repente,
espertéi nuas calles de mortos vivintes,
uas calles balleiras de personas i cheas de xente.
Nuas calles de mortos poucas veces pensanes
i einda menos vivintes.
I sóubenme perdido.

I, como sempre, eras tu.

Hoi volvín verte.
Outro pelo,
outra ropa,
outra traza.
Pero ben sei que eras tu.
Outra cara,
outro corpo,
outros ollos.
Mirácheme como avezabas a fello.
Esa media sonrisa,
ese mirar col rabín
i, finalmente, ese bico de desdén.
Non cho perguntéi,
pero imaxino que outro nome,
outra vida,
outra historia
a tua,
non a mia
que era la de sempre.
Eras tu.
La de sempre.
A moza del final da barra.
Tantos anos,
tantos cambios,
i al final como sempre.

Acabéi a cerveza
i marchéi contigo.
I tu quedache na barra,
quiciabes con daquén.
Non me importa,
porque eras tu,
la de sempre.
Outro pelo,
outra roupa,
outra traza,
outra cara,
outro corpo,
otros ollos
i nel mirar
el mesmo puto bico de desdén
de sempre.

I con todo,
alegréime de verte.

Gallego.

Asina, sen panos calentes. Asina, pra fer amigos, pero sobre todo, asina, pra ser, anque seña namáis por ua vez, consecuente colo que se pensa. Nel Eo-Navia falamos gallego. Gallego, gallego. Non ua llingua de transición, non ua cousa intermedia que é pero non é, pero non sabemos se é nin queremos saber... Falamos gallego.

Val, si, escrupulosamente falamos gallego-portugués. Val si, escrupulosamente non falamos el mesmo gallego que falan na TVG, como non lo falan en Berghantiños, todo seña dito, i como en Ḷḷuarca non falan el mesmo asturiano que en Uviéu, pero a pesar de ello falan asturiano, non asturiano de transición, nin falieḷḷa, nin hostias en vinagre. Falan asturiano, si, occidental, pero asturiano.

Si, somos asturianos, non somos gallegos, como os chilenos son chilenos i non castellanos nin españoles, pero falan castellano (ou español), non chileno. Non se pode falar da llingua chilena, como non se pode falar da llingua eonaviega.

Si, soi mui mui conscente que dicir esto é botarse a os lleois. Soi mui conscente que dicir esto é gañar el odio eterno de boa parte del asturianismo i, evidentemente, de boa parte del asturianismo del Eo-Navia. Tamén soi conscente de que outros, como eu, dicen esto mesmo en petit comité, nos chigres, ben baxo, eso si, nun seña que daquén lles escuite. Podemos falar de esto, pero temos de fe-llo mui mui baxo, nun seña que daqué se entere i... Ben sei que hai máis de ún que pensa esactamente esto que tou dicindo pero nun se atreve a dici-llo abertamente porque ten un medo razonable a ser condenado a ostracismo i a gañar muitos enemigos. Será posible que falar i dicir el que pensa valia pra gañar enemigos? É-lo.

Falamos gallego i somos asturianos. Falamos gallego i temos dereto a decidir cómo queremos xestionar a nosa propia llingua... Si, por suposto, pero imos ser claros (i imos siguir fendo poucos amigos, i crédeme que non é esa a mía intención, pra nada), pero decidimos xestionar a nosa llingua dende el presuposto de que nun é gallego. Con ua norma que non é que teña como base ideolóxica resaltar as nosas propias variedades, sinón directamente fer ua norma pra non mirar a Galicia i a os outros territorios del Reino de España que falan gallego (xa non vou falar da Lusofonía, porque pode darnos un telele). I condo digo tomamos falo de ua parte mui concreta del que foi el movemento de reivindicación llingüística, porque houbo outra xente que con maior ou menor acerto tomaron outros camíos (i si, esa xente tamén ta chía de defectos, muitas veces os mesmos que nosoutros i mesmo outras veces defectos piores), pero con todo non é nin xusto, nin saludable, nin intelixente obvia-llos. Convén, por caso, dicir que a primeira vez que a daquén lle deu por fer ua norma pral Eo-Navia foi condo se amañou a norma da Mesa pola Defensa del Galego de Asturias. Que non é millor norma que se pudo fer? Sen duda, é ua norma con muitísimas pegas, pero non foi ua norma feita pra fer pasar el que falamos nel Eo-Navia como outra cousa que non é gallego.

Que si, que muita da xente que defendeu esa norma defenderon a galleguidá del Eo-Navia siguindo a premisa de «ua llingua, ua nación». Creo que os que optaron por usar as normas del asturiano pra escribir na nosa llingua non partiron de premisas mui distintas. Qué razón se non poderían ter pra usar esa norma pra escribir en gallego-asturiano? Non, non séñamos inxenuos nin vaiamos de ilusos, ningua, absolutamente ningua norma (i menos en ua situación de politización da norma como á que chegamos aquí) é inocente nin espontánea. Non, os falantes de gallego-asturiano non chegaron á conclusión espontánea, ellos solos, de que había que usar tal ou cual norma, chegaron despóis de ua politización da norma en ua dinámica na que os defensores de esta llingua non dudamos, en tantas ocasiois, fer frente común con La Nueva España.

I insistimos en non usar a espresión gallego pra referirnos á nosa llingua. Siguimos esactamente a mesma lóxica dos que falan da llingua valenciana, a llingua balear i el LAPAO, anque pra aquellas terras temos un discurso mui distinto al que temos prá nosa, porque claro, nunca é lo mesmo, el noso caso é único nel mundo mundial, ua llingua de transición como non hai outra nel mundo, ua realidá cultural i social irrepetible... Sen duda, témo-nos en mui alta estima, anque a xulgar cómo xestionamos todo lo noso, parece que témo-nos nua estima mui baxa.

Somos asturianos, queremos formar parte de este país y queremos construi-llo. Pero eso non pode supoer, nunca, ua ruptura col resto de terras que falan a nosa mesma llingua. É irrazonable que, por caso, a xente que intentamos fer lliteratura nel Eo-Navia (anque dalgús séñamos particularmente malos neste llabor, non é el que se xulga agora) non conozamos nada, nada, a lliteratura que se fai en Galicia. É absolutamente ridículo que non pódamos aprovetar-nos de toda a capacidá que tán tendo en Galicia ou en outros países de fala gallega de normalizar a llingua i producir riqueza lliteraria. El mesmo asturianismo que defende esta actitú hacia el Eo-Navia non entende que en Lleón se poda defender que el lleonés non é asturiano ou que (lo que pasa en certas terras tende a importarnos muito) en Baleares ou na Franja se faiga con respecto a Cataluña. Claro, aquí siguimos aceptando a premisa de «ua llingua, ua nación».

A nosa sociedá, a sociedá del Eo-Navia, é la que é. I é la que é i non la que queremos que seña nosoutros, nin la que queren ou pensan que é determinados militantes asturianistas ou galleguistas en Uviéu ou Santiago. Pero cuidado, el argumento de «a sociedá é a que é» lo mesmo nos vale pra defender ua norma isllacionista como pra defender el uso escrusivo del castellano, llingua común, i posturas políticas que, a lo menos eu, non tou disposto a asumir. El que quero dicir con que «a sociedá é a que é» non é que haxa que «fer lo que quer a xente» (como se a xente fora un todo homoxéneo y como se a voluntá de a xente fora espontánea i non houbera ningua manipulación de, por caso, os medios de comunicación). El que quero dicir é que se ben é verdá que el gallego-portugués constitui ua unidá llingüística (eu non soi filólogo, pero einda non coñocín el filólogo que lo negara), tamén é verdá que el peso del castellano é mui grande i que a norma portuguesa supón un serie de dificultades añadidas a ua sociedá que non ten el acceso adecuado al alfabetización na sua propia llingua. Pero partir de esta base é ua cousa i perpetuar a situación é outra. Entre liarse ua toballa á cabeza i irrumpir na Veiga a ritmo de samba pidindo que nos poñan un cha i manter un discurso eterno de que el que falamos non é gallego-portugués ou que é gallego-portugués pero que (ua llingua ua nación) ten que ser tratado como se fora outra cousa, porque en cada llugarín falamos distinto i temos ua serie de peculiaridades escepcionales que flipas en coloríos (sen negar a importacia que ten a diversidá interna de colquera llingua, non é del que tou falando) hai un mundo i, en consecuencia, corentamil términos medios que poden permitir-nos avanzar dende a realidá social que temos hacia ua realidá social que sería deseable, la de ua sociedá que non tuvera prexuicio en compartir llingua con outras terras i que non tuvera medo nin problema en usar a sua llingua en todo tipo de situaciois. I por qué non dici-llo, la de un movemento nacional que non ten medo a dicir que neste país que chamamos Asturias se falan duas llinguas propias, duas llinguas territoriales, i que as duas forman parte de un proxecto nacional, se é que apostamos por llevar alantre ese proxecto nacional (a non ser que quéramos escluir a ua parte da xente i del territorio de ese proxecto). I esto non pode fer-se se non empezamos polo básico, chamando ás cousas pol sou nome i aceptando todo lo que eso conlleva.